Deze zomer rijd ik twee weken door Duitsland, Denemarken en Nederland met één opdracht die ik mezelf gaf: het licht zoeken. Niet het licht van de zonnebrandcrème en de terrasjes, maar het licht dat kunstenaars al eeuwen proberen te vangen, te buigen, te bouwen. Het idee ontstond in Wijnegem, waar ik bij Axel Vervoordt voor de zoveelste keer in een werk van James Turrell zat en besefte dat ik niet meer naar licht keek, maar erin woonde. Deze reeks is het verslag van die zoektocht, van een ondergrondse bierkelder in Unna tot het noorderlicht van de Deense kust en terug. Elke aflevering staat op zichzelf; samen vormen ze één vraag: wat zoeken we eigenlijk, als we het licht zoeken?
Ik had al een vermoeden sinds Hamburg. Nu ik in Denemarken rondrijd, is het een vaststaand feit geworden: dit land heeft gewoonweg een overschot aan schoonheid. Overal, zonder onderscheid.
Ik heb rondgekeken. Bij elk tankstation of bakker. Bij elke fietser die me met verwoestende nonchalance voorbij zoefde. Enkel jukbeenderen die om een beitel vragen. Kaken die rechtstreeks uit een marmergroeve in Carrara lijken gehakt.
Bediend door een Griekse fries
Het is bijna surreëel. Je stapt een bakkerij binnen voor een kaneelbroodje. Je wordt geholpen door iemand die zo uit een fries van het Parthenon had kunnen stappen. Gewoon om je een broodje en wisselgeld te geven.
Michelangelo zou hier zijn beitel hebben weggegooid. Uit pure werkloosheid. Wat moet je nog toevoegen aan een volk dat er al uitziet als een voltooid ontwerp?
Licht gebouwd, zwaar mooi
Ik had het er ooit over met een collega. Een verzekeraar, geen kunsthistoricus, wat het gesprek des te opmerkelijker maakte. "Ze leven in het licht en dragen die lichtheid in zich mee," zei hij.
Daar zit toevallig iets in. Want dat is exact wat me hier al dagen opvalt: een bevolking die er zwaar mooi uitziet, maar er ontzettend licht mee omgaat. Geen zwaarwichtigheid, air of bewustzijn zelfs van het eigen uiterlijk. Ze fietsen gewoon door, met de achteloosheid van mensen die niet beseffen dat ze een levende David zijn die toevallig ook nog boodschappen moet doen.
David wacht op de bus
Vergelijk dat eens met de David zelf, in Florence. Vijf meter marmer. Plechtig verlicht. Omringd door een kudde toeristen die er ademloos naar staart, alsof het beeld elk moment een verklaring gaat afleggen. Zware kunst, zwaar bewaakt, zwaar op de museumbegroting.
En dan sta ik hier in Aarhus. Naast een jongeman die exact diezelfde contrapost-houding aanneemt. Gewicht op één heup, blik in de verte. Alleen staat hij gewoon op de bus te wachten, met een broodje in zijn hand.
Niemand die fotografeert. Niemand die binnenkomt. Het is klassieke beeldhouwkunst, maar dan zonder het gewicht van de eeuwen erbij. Precies dát maakt het zo licht.
Nike zonder vleugels nodig
Zelfs de Nike van Samothrace zou het hier moeilijk hebben om op te vallen. Dat gevleugelde meesterwerk zonder hoofd. Dat toch overkomt als de meest sierlijke vrouw ter wereld.
Hier zou ze gewoon nog een fietser zijn. Iemand die de wind goed laat spelen met haar jas. Vleugels zijn hier niet nodig. Die lichtheid, die schijnbare zwaartekrachtvrije manier van door de wereld bewegen, hebben ze hier standaard.
Het enige zware aan deze affaire
Als kunstflaneur ben ik gewend om zwaar te vallen voor licht. Dat is uiteindelijk waar deze hele reeks om draait: de manier waarop kunstenaars als Joseph Kosuth en Keith Sonnier licht als materiaal gebruiken om iets zwaars op te roepen. Iets bijna spiritueels.
Maar hier in Denemarken ontdekte ik het omgekeerde. Mensen die er zwaar (lees: overweldigend) mooi uitzien. En die dat vervolgens dragen met een lichtheid die elke beeldhouwer jaloers zou maken. Geen sokkel of spotlicht. Geen entreeprijs. Gewoon een volk dat toevallig aan de lopende band klassieke sculpturen produceert, en er zelf niet eens naar omkijkt.
Ik, daarentegen, kijk wél om. Voortdurend. Het is een beetje vermoeiend, eerlijk gezegd. Maar dat is dan weer het enige zware aan deze hele affaire.
Deze column mag u met een korrel zout nemen. Er hoeft niet te ZWAAR aan getild te worden 😉
Ontdek meer van Kunstflaneur.be
Abonneer je om de nieuwste berichten naar je e-mail te laten verzenden.