Ik ga naar een vernissage waar niets meer te koop is. Alles hangt er al met een rood stipje, onzichtbaar maar voelbaar, zoals de eigendomstitel op een huis dat je net gemist hebt. Of zoals de laatste tafel in Zilte of Boury: je mag hem bewonderen, reserveren lukt niet meer.

Ben Sledsens is vijfendertig. Eén werk kost zeshonderdduizend euro. Dat is, voor wie moeite heeft met cijfers, ongeveer een appartement met tuin in Deurne. U krijgt hier geen appartement, geen tuin, wel een bos. Geschilderd, niet begaanbaar. De hele expo was verkocht voor het eerste glas bubbels geschonken werd. Ik ga dus niet kijken naar schilderijen. Ik kom kijken naar geld dat al weg is, netjes ingelijst, alsof het zelf ook kunst is geworden.

Swipen zonder resultaat

Er staat een dame naast mij die haar hoofd schuin houdt terwijl ze kijk naar de dertig schilderijen op papier. "Prachtig," zegt ze, op die toon die het midden houdt tussen bewondering en het overwegen van een keuken-renovatie. Ik knik. We staan allebei voor iets wat al van iemand anders is, en toch doen we alsof we een aankoop overwegen. Zo werkt kunst kijken tegenwoordig. Zo werkt ook Tinder, geloof ik. Swipen mag, appen mag, maar de persoon is al getrouwd.

De schaarste die achteraf komt

De galerist glimlacht de hele avond, met de vrede van een man die net zijn zoveelste hypotheek heeft afbetaald met andermans smaak. Hij hoeft niets meer te verkopen. Hij verkoopt nu alleen nog het feit dát hij niets meer te verkopen heeft. Dat is de duurste vorm van marketing die er bestaat: schaarste die achteraf wordt aangekondigd, als een postcoïtale sigaret, maar dan met een persbericht erbij.

Onvervreemdbaar, maar wel te koop

Ik denk aan een museum. Daar staat ook een rood stipje bij, in zekere zin. Onvervreemdbaar erfgoed, staat er dan. Hier staat het er niet, maar het betekent hetzelfde. Kijk, maar raak niet. Bewonder, maar bezit niet.

Iemand vraagt mij wat ik van het werk vind. Ik zeg dat het me aan Bonnard doet denken, met een vleugje Rousseau, en de dromerige naïviteit van iemand die nooit een hypotheek heeft moeten afsluiten. Hij knikt tevreden. Ik had evengoed iets kunnen verzinnen met Chagall erin. Op een vernissage bestaat er geen foute vergelijking, alleen te goedkope.

Cultuurparticipatie

Buiten, op straat, denk ik: ik heb net een uur besteed aan het bewonderen van bezit dat niet het mijne is en nooit het mijne zal zijn. Vroeger noemden we dat verliefdheid. Nu noemen we het cultuurparticipatie. Binnenkort staat het zelfs op een subsidieaanvraag.

Op weg naar huis passeer ik nog een paar galerijen. Hier hangt wel iets te koop. Niets van zeshonderdduizend euro, niets waarvoor ik een hypotheek moet afsluiten, gewoon werk in een prijsklasse die een mens nog durft navertellen aan zijn partner.

Ook hier hangen dromerige figuren tussen gele bomen, alsof heel Vlaanderen deze herfst hetzelfde bos heeft bezocht en ieder er zijn eigen ezel heeft neergepoot. Een gezellig idee eigenlijk, al die schilders naast elkaar in hetzelfde bos, elk met een net iets ander licht.

Ik overweeg iets te kopen. Niet uit liefde voor het werk, maar om te bewijzen dat het nog kan. Ik loop toch door. Bewondering zonder aankoop is intussen mijn enige consequente kunstkritiek.

Na publicatie van het artikel kreeg ik van een trouwe lezer het bericht dat de tekeningen van Sledsens tussen de 30.000 en 80.000 € kosten en dat zijn schilderijen weliswaar vijf nullen hebben, maar dat het eerste cijfer geen zes maar een één is.
Deze woorden zijn geen rechtzetting, maar een korte toelichting want de Vlaamse pers schreef en herhaalde zichzelf met een bedrag van 600.000 €. Deze prijs werd ooit afgehamerd tijdens een veiling. Te snel, te hoog. Ego met grote portefeuille.
Als ik dan wel over een rechtzetting zou willen spreken, dan denk ik dat we gewoon even de kranten moeten overlopen waar Sledsens plots een -s uit zijn naam zag verdwijnen en als Sledsen door het leven moest. Maar hij is gelukkig ook niet alleen, want dit weekend las ik ook over de opening van de expo van Albert 'Petermans' bij Schönfeld Gallery. Ik opteer toch voor het echte werk van PePermans. 😉