Het gebroken schild van Katrin Dekoninck

Het is zes jaar geleden dat ik tijdens het Kunstenfestival Watou voor het eerst kennis maakte met het werk van Katrin Dekoninck waarin de mens en emoties centraal staan. Momenteel is Katrin in volle voorbereiding voor haar tentoonstelling in Ferme Dehon in de groene oase van Frasnes-les-Buissenal waar ze oud en nieuw werk zal tonen. (nvdr: bij het verschijnen van deze tekst is de tentoonstelling reeds afgelopen.) Maar er staat veel meer op haar planning voor de volgende maanden en jaren. Voldoende redenen om naar haar studio te trekken aan het kanaal in Mol.

Het enthousiasme van Dekoninck straalt af op haar hond die zich vrolijk kwispelstaartend afvraagt wie die man is die in het atelier rondgeleid wordt. Het bekende werk van twee figuren met het hoofd rustend op een tafel staat ingepakt in het atelier. Het is een van de werken die binnenkort in de tentoonstelling te zien zal zijn. De verzamelaar is blij dat het werk nogmaals aan de buitenwereld getoond kan worden. Daarnaast staan een tiental nieuwe werken in verschillende staten van voltooidheid. Wat me dadelijk opvalt is dat de kunstenaar een zwarte kleur op sommige van haar werken aangebracht heeft, waardoor het grijs dat bij momenten aan de beelden van George Segal doet denken, niet langer de boventoon voert. Ook een gouden tovenaarsmuts laat zich opmerken in het binnenvallende middaglicht en voor de rest stekels, honderden stekels verspreid over de vloer van het atelier.

Breek je schild
De gekwetste mens is een vaak terugkerend motief in het werk van Dekoninck. De afstand tussen de personages in haar oeuvre is ondanks hun nabijheid zelden overbrugbaar. Denk maar aan het koppel op het bed uit dezelfde tentoonstelling in Watou. De ruggen naar elkaar gekeerd, voorovergebogen, elk in hun eigen wereld waarin de ander niet langer welkom is. Of de beelden waarbij het personage het eigen gelaat afneemt om vervolgens aan de wereld te tonen, een haast onmenselijke schreeuw om aandacht. Haar nieuwe werk is een voortvloeisel van haar werk De jongen met het harnas (2021). Deze hybride figuur verwart. De gesloten ogen laten niet toe om ons aan te kijken. Wie zijn ogen sluit, hoeft niet geconfronteerd te worden met de harde buitenwereld. Het pantser dat de jongen op zijn rug ‘gekweekt’ heeft, doet denken aan een evolutionair beschermingsmechanisme waarmee kwetsbare dieren (of in dit geval mensen) zich beschermen tegen de buitenwereld.
Dekoninck borduurde verder op dit thema van kwetsbaarheid van jongeren en bij uitbreiding het pestgedrag dat vaak aan de basis ervan ligt. Het resultaat is al gedeeltelijk te bekijken op de vloer van het atelier. Ze heeft al meer dan zeshonderd losse stekels gemaakt en de lat ligt op duizend unieke exemplaren, elk voorzien van een nummer en haar initialen. In samenwerking met de scholengemeenschap van Mol zal dit project een verdere uitbreiding krijgen. Onder de titel Breek je schild zal dit project tijdens de lessen ‘Beeld’ en Nederlands gebruikt worden om het heikele onderwerp beter bespreekbaar te maken bij jongeren. Diezelfde jongeren zullen zelf ook creatief aan de slag gaan en in de zomer van 2024 zal het totaalproject voorgesteld worden in Mol. Breek je schild wil er inderdaad voor zorgen dat jongeren niet langer een schild nodig hebben om in deze maatschappij te (over)leven.

Kinderen op de wip
De stekels of schubben vormen een onderdeel van een groter werk waarbij Katrin twee kinderen, een jongen en een meisje, op een wip plaatst. Het werk wordt echter zo opgesteld dat de voeten van de kinderen nooit de grond raken, ze missen elke mogelijkheid
tot houvast of aarding. In het werk valt ook bovendien op dat de werken niet langer uit één geheel bestaan. De ledematen en hoofden van de figuren worden met ijzeren pinnen op hun plek gehouden, maar tegelijkertijd zorgen deze pinnen voor een vorm van flexibiliteit die nodig is om niet te breken onder druk. Door de pinnen in de beelden kunnen bezoekers
het bewegen waar de sculpturen de indruk geven dat de jongeren slechts marionetten zijn, bewegend onder druk van anderen. Onder het beeld vormt een tapijt van ‘stekels’ voor een beperkte bescherming, want je kan er steeds tussen manoeuvreren om de installatie te bewegen.
In een andere installatie treffen we opnieuw jongeren aan. Ze worden afzonderlijk omsloten door een kooi van takken, die langs de ene kant zorgt voor bescherming tegen de boze buitenwereld, maar die tegelijk ook een beperking van hun ontplooiing impliceert. De kooi heeft een opening, maar deze bevindt zich aan de achterzijde van de jongere -die Katrien voor de gelegenheid zwart geschilderd heeft – waardoor dat deze de mogelijkheid tot ontsnappen niet ziet. Het witte meisje heeft de kooi bijna verlaten. Wit als kleur van de hoop.

Tovenaar zonder armen
Een derde installatie toont opnieuw een jongere die op zijn plaats gehouden wordt door een schoor. Het beeld zonder armen is getooid met een gouden tovenaarsmuts. Door de schoor wordt het beeld stevig op zijn plaats verankerd maar ook hier valt opnieuw op dat het beeld de grond niet raakt, de voeling met de realiteit is onbestaande. Dit gevoel wordt alleen maar versterkt door de magische puntmuts, want bestaan tovenaars immers niet alleen in dromen en sprookjes? Dekoninck trekt de realiteit genadeloos binnen door het werk geen armen te geven waardoor de tovenaar nooit zijn magisch toverstokje zal kunnen gebruiken.

Plannen voor de toekomst
Met haar nieuwe werk gaat Katrin Dekoninck verder op het ingeslagen pad. Met haar sculpturen beweegt ze subtiel tussen onzekerheid en verlangen, verdriet en schaamte, eenzaamheid en vermoeidheid. Maar tegelijk zorgt ze voor een beschermende omgeving waarin verandering en begrip mogelijk zijn. Of ze nog plannen heeft voor de toekomst? Ze hoopt dat dit project ook in andere scholen opgenomen zal worden en uitgroeit tot een reizende expo. En dat alle stekels verkocht worden, want een deel van de opbrengst gaat naar een goed doel dat jongeren helpt. En tegelijk voegt ze er aan toe dat ze volop bezig met een boek over haar oeuvre, terwijl ze haar creatieve ateliers voortzet. Het kan druk zijn in haar atelier, terwijl de hond zich lui koestert in het zonlicht en het water van het kanaal traag voorbij vloeit.

Dit artikel verscheen eveneens in TheArtCouch 2023/3.

Door een misverstand werd in het artikel verkeerdelijk verwezen naar Katrien ipv Katrin.