Mag ik nog eens trots zijn op mijn stad? Ik hoef geen toestemming, want toen ik in het gezelschap van de verzamelde pers Fernand Huts hoorde praten over zijn Antwerpen, voelde ik eenzelfde opwinding als toen in bijna 35 jaar geleden langs de personeelsingang in de Beddenstraat de statige wolkenkrabber betrad. Gebouwd in een tijd waarin dromen groter waren dan de schaduwen van oorlog, staat de toren symbool voor ambitie, vooruitgang en verandering. Zijn gevels ademen verhalen, zijn muren fluisteren herinneringen. Nu de renovatieplannen van Fernand Huts een nieuw hoofdstuk aankondigen, is het voor mij opnieuw tijd om stil te staan bij wat de toren betekent, niet alleen voor Antwerpen, maar voor iedereen die ooit omhoog keek en even droomde.
De Boerentoren was nooit zomaar een gebouw. Bij zijn oplevering in 1931 werd het meteen een icoon. De Art Deco-stijl, destijds een symbool van moderniteit, gaf de toren een uitstraling die zijn tijd ver vooruit was. Oorspronkelijk bedoeld als een combinatie van kantoren en woonruimtes, groeide de toren uit tot een levendig centrum van activiteit. Hier woonden mensen met uitzicht op de stad en werkten zij in wat gold als een van de modernste kantoorgebouwen van Europa.
Toch was de Boerentoren vanaf het begin meer dan alleen een plek om te wonen en te werken. Het was een monument van vooruitgang, een symbool van de ambities van Antwerpen in de jaren twintig en dertig. De skyline van de stad veranderde voorgoed, en de toren werd een baken voor iedereen die de stad binnenkwam. Tanguy Ottemer, Antwerpenaar met een passie voor verleden, heden en toekomst van deze stad, herinnert zich hoe hij als kind de toren voor het eerst bezocht. Zijn moeder werkte er, en op een dag mocht hij mee naar boven. “Als zesjarige stond ik daar, hoog boven de stad. Het uitzicht, de wind, de hele ervaring – het voelde magisch. De toren was geen gebouw, het was een ervaring.”
Dergelijke ervaring bleef in de stad hangen. Het gebouw werd een vertrouwde metgezel voor generaties Antwerpenaren. Mensen kwamen naar de panoramazaal om het uitzicht te bewonderen, organiseerden feestjes in de appartementen, en zagen de toren als een baken in het dagelijks leven. Zelfs toen het gebouw in de jaren zeventig veranderde in een puur kantoorgebouw, verloor het zijn betekenis niet. De toren bleef een levende herinnering aan een tijd van hoop en groei.
Tussen kritiek en ambitie
De nieuwe plannen van Fernand Huts beloven de Boerentoren opnieuw tot leven te brengen. Huts kocht de toren in 2021, met het idee om het gebouw om te vormen tot een culturele hotspot. Samen met de gerenommeerde architect Daniel Libeskind ontwierp hij een visie die zowel ambitieus als controversieel is. De oorspronkelijke plannen, met hun futuristische uitstraling, werden door velen als te opzichtig ervaren. Kritiek stroomde binnen: de toren zou de kathedraal overvleugelen, het ontwerp zou te veel afwijken van het oorspronkelijke karakter. Och ja, Antwerpenaars en veranderingen, het ging nooit goed samen.
Huts en Libeskind luisterden, en de plannen werden aangepast. “Het moet iets nieuws zijn, maar ook prachtig,” benadrukte Huts in een interview. De verfijnde ontwerpen behouden de ziel van de toren en voegen tegelijkertijd nieuwe dimensies toe. Zo komt er een openluchtplatform bovenop de toren, vanwaar bezoekers kunnen uitkijken over Antwerpen, Gent, het Atomium en zelfs delen van Nederland. Een champagnebar en een panoramisch dakterras beloven een ervaring die niets minder dan spectaculair is.
Maar de ambitie reikt verder dan het uitzicht. In de verdiepingen die Léon Stynen in de jaren zeventig toevoegde, komt een “torenliving,” een ruimte waar bezoekers zich kunnen verdiepen in kunst en cultuur. Privéverzamelingen zullen er worden tentoongesteld, en er is zelfs een zaal voorzien voor een onlangs aangekochte T. rex. Dit alles moet de toren transformeren tot een plek waar erfgoed en vernieuwing hand in hand gaan.
Een nieuwe ziel voor Antwerpen
Wat misschien het meest tot de verbeelding spreekt, is de stadsliving op de begane grond. Deze ruimte van 3.600 vierkante meter wordt een open ontmoetingsplaats, toegankelijk via ingangen aan alle zijden van de toren. Hier zullen een grand café, winkels met lokale producten, en een kunstboekhandel de sfeer bepalen. Het idee is niet alleen om de toren nieuw leven in te blazen, maar ook om Antwerpen een nieuwe ontmoetingsplek te geven.
De boekhandel, een etalage voor de uitgeverij Hannibal Books, speelt hierin een sleutelrol. Hannibal, eigendom van Huts’ Katoen Natie, heeft zich in korte tijd ontwikkeld tot een internationale speler in de wereld van kunstboeken. Met publicaties voor musea als het Rijksmuseum en het Kunsthistorisches Museum in Wenen, heeft Hannibal zijn stempel gedrukt. Een recent uitgebracht koffietafelboek over de Boerentoren mag dan natuurlijk niet op het palmares ontbreken en documenteert de rijke geschiedenis van het gebouw, van de bouw in de jaren dertig tot de renovatieplannen van vandaag.
“De Boerentoren is geen gebouw. Het is een ervaring, een deel van wie we zijn.”
Deze focus op kunst en cultuur geeft de toren een nieuwe ziel. Waar het gebouw ooit symbool stond voor de economische vooruitgang van Antwerpen, wordt het nu een monument van creativiteit en verbeeldingskracht. De plannen om winkels en boetieks te openen die de rijke Vlaamse mode en lokale producten in de kijker zetten, versterken dit idee. Het is een terugkeer naar de kern van wat de Boerentoren altijd al was: een plek waar de stad samenkomt, waar mensen verhalen delen en dromen vorm krijgen.
De Boerentoren is een gebouw dat leeft, dat groeit, dat ademt. Het is een symbool van een stad die zichzelf telkens opnieuw uitvindt. Terwijl ik deze woorden schrijf, stel ik me voor hoe de toren er over tien jaar uitziet. Zal het dakterras een populaire plek zijn voor toeristen? Zullen Antwerpenaren er weer samenkomen, zoals in de beginjaren? Eén ding is zeker: de Boerentoren blijft een onverwoestbaar deel van ‘t stad, een baken dat de tijd trotseert en ons eraan herinnert dat verandering en herinnering hand in hand gaan.
De Boerentoren en zijn intrigerende geschiedenis onthuld in nieuwe verhalen en ongeziene beelden
Sinds 1931 is de Boerentoren een majestueuze blikvanger aan de skyline van Antwerpen. Als eerste wolkenkrabber van Europa is hij veel meer dan een gebouw: hij staat symbool voor innovatie, durf en trots. Zijn rijke geschiedenis maakt hem eveneens tot een stille getuige van de vele historische gebeurtenissen die niet alleen Antwerpen maar ook Vlaanderen en België hebben gevormd.
Dit prachtig geïllustreerde boek richt de schijnwerpers op de Boerentoren. Geschiedkundig auteur Johan Op de Beeck schetst het Antwerpen van vóór de bouw, terwijl de publiekshistorici van Geheugen Collectief de veelzijdige geschiedenis van het architectuuricoon blootleggen op basis van nieuw archiefmateriaal. Stadsgids Tanguy Ottomer en anderen voegen daar persoonlijke anekdotes aan toe van mensen die in de Boerentoren hebben gewoond en gewerkt. Samen met nooit eerder gepubliceerde foto’s brengen deze verhalen het bouwwerk in al zijn glorie tot leven.
Meer info vind je op volgende link: https://hannibalbooks.be/de-boerentoren-verhaal-van-een-icoon#43305
Ontdek meer van Kunstflaneur.be
Abonneer je om de nieuwste berichten naar je e-mail te laten verzenden.