“Warm willen we zijn, open, degelijk, betrouwbaar, kwalitatief en dartel ook. Creativiteit staat steeds centraal, een beetje zoals in het adagium van Albert Einstein, toch ook geen onverstandig mens: ‘Creativiteit is intelligentie die zich amuseert.’” Deze woorden lees ik op de website van Uitgeverij TZARA, een nieuw fonds onder de vleugels van Standaard Uitgeverij. Met zicht op het monumentale Koninklijk Atheneum Antwerpen, dat zich aan de overzijde van zijn werkplaats bevindt, vertelt uitgever Toon Horsten vol passie over leven en woord.
Voor de weinigen die je niet kennen: wie is Toon Horsten?
Heb je even? (lacht) Als journalist schreef ik voor verschillende kranten en tijdschriften. Ik was een tijdje podiumprogrammator in de Warande in Turnhout, en hoofdredacteur van een striptijdschrift. Sinds 2017 werk ik als freelance uitgever voor Standaard Uitgeverij. Het is daar dat we nu met een enthousiast team TZARA op poten zetten. Tussendoor schreef ik ook al een paar boeken, waarvan De pater en de filosoof uit 2018 wellicht het bekendste is.
Er wordt steeds minder gelezen. Of sta me toe om dit te nuanceren: de verkoopcijfers van Nederlandstalige boeken nemen af ten voordele van Engelstalige literatuur. En dan komt er een nieuwe uitgeverij op de proppen. Wat mogen de lezers verwachten van TZARA?
Mensen die lezen, zullen blijven lezen. Ze doen dat misschien meer dan vroeger in het Engels, maar ze lezen in ieder geval nog. Door te focussen op kwaliteitsvolle boeken (al dan niet in vertaling) willen we een kwaliteitslabel creëren. We zetten ook in op de vormgeving. Boeken van TZARA moeten onmiddellijk herkenbaar zijn in het aanbod van een boekenwinkel. Daar heeft vormgever Herman Houbrechts voor gezorgd. Inhoud en vormgeving vormen de eerste pijlers van herkenbaarheid. Ook frequentie is belangrijk. Elke maand willen we één boek presenteren: fictie of non-fictie, werk van eigen bodem of vertaalde literatuur. In mei bijt Akira Mizubayashi de spits af met Versplinterde ziel, een vertaling van een in het Frans schrijvende Japanner. Maar we besteden evenzeer aandacht aan het werk van Vlaamse auteurs als Jan Hertoghs, Eric Min, An Olaerts of Peter Daerden.
Hoe ziet je werkdag eruit?
Ik probeer een weekschema aan te houden van drie dagen op de uitgeverij in Antwerpen en twee dagen thuiswerk in combinatie met afspraken. Ik pendel met de trein van Hasselt naar Antwerpen. We wonen niet ver van het station en de uitgeverij is op een boogscheut van Antwerpen-Centraal. Dus, een uurtje sporen is een uurtje lezen.
Wekelijks vallen er een dertigtal manuscripten in de mailbox. De tijd van de grote stapels papier op een bureau behoort meer en meer tot het verleden. Niet dat het werk afneemt, want de dertig mails bevatten natuurlijk evenveel leeswerk. En daarnaast zijn er talrijke afspraken en (interne) meetings. Heel romantisch is dat allemaal niet.
En de vraag die elke schrijver zich altijd stelt en die je wellicht al meermaals beantwoord hebt: waar moet je op letten wanneer je een manuscript verstuurt?
- Zorg voor een korte, heldere mail.
- Besteed aandacht aan de aanspreking en je boodschap. Het gebeurt immers meer dan eens dat ik mails krijg waarvan de naam van de ontvanger niet aangepast is en ik de naam van een collega-uitgever zie verschijnen.
- Een synopsis is altijd belangrijk. Vooral bij non-fictie is dit van primordiaal belang om een duidelijk beeld van het onderwerp te krijgen.
- Doe je huiswerk en zorg dat je onderwerp past binnen het fonds van de uitgeverij.
- Schrijf voor jezelf een achterflap. De ruimte om een duidelijke korte inhoud te schetsen is beperkt. Er mag geen letter te veel staan. Stel jezelf deze vraag als
je de tekst leest: is de inhoud sterk en overtuigend genoeg om op te vallen tussen alle andere boeken die naar aandacht hengelen? - En natuurlijk is er ook de smaak van de uitgever zelf. Vorm en inhoud zijn voor mij heel belangrijk, maar er is altijd ook een stuk intuïtie dat je influistert om een
bepaald boek uit de stapel te trekken.
Welke manuscripten zijn momenteel ‘in’?
Daar is niet echt een lijn in te trekken. Dit gaat van therapeutische manuscripten tot werken waaruit de passie van de auteur voor het onderwerp blijkt. Er valt ook opvallend veel non-fictie in de mailbox, maar vaak van wisselende kwaliteit. De combinatie van inhoud en een goede uitwerking is cruciaal.
Merk je een verandering in het lees- en schrijfgedrag sinds je in het vak stapte?
Absoluut. We merken vooral dat er heel veel geschreven wordt. Misschien dat COVID zorgde voor een creatieve boost tijdens de momenten van isolatie. Je krijgt soms de indruk dat er meer mensen zijn die schrijven dan dat er mensen zijn die lezen. (lacht) Wellicht heeft dat veel te maken met het feit dat er vandaag veel prikkels zijn die je weglokken van het lezen van een boek, van smartphone tot streaming.
Heb je zelf al een manuscript in handen gekregen dat je in één ruk hebt uitgelezen?
Revolutie in Rio van Peter Daerden, een gloedvolle biografie van de aan aids gestorven schrijver Conrad Detrez, is het enige boek in ons eerste aanbod dat in mijn mailbox zat, en
meteen een van de beste boeken die ik al heb uitgegeven. Ik had twintig pagina’s gelezen, en wist: dit gaan we doen. Wat Peter Daerden vertelt is ongelooflijk interessant, maar ook de manier waarop en de beheersing waarmee hij dat doet zijn indrukwekkend. Het boek verschijnt in augustus, en ik ben zeer benieuwd naar hoe de recensenten en de andere lezers op dit boek zullen reageren.
Ontdek meer van Kunstflaneur.be
Abonneer je om de nieuwste berichten naar je e-mail te laten verzenden.