Institutionele verdwijnkunst.

De Vlaamse overheid is opnieuw 160 kunstwerken kwijt. Niet één schilderij, niet twee sculpturen. 160. In vijf jaar tijd. De totale teller staat op bijna 2.300 verdwenen kunstwerken. Dat is geen collectie meer. Dat is een zoekertje.

Ik stel me het depot voor. Lange gangen, tl-licht, een ambtenaar met een klembord.

“Waar staat de Ensor?”

“Geen idee.”

“De Permeke?”

“Ook geen idee.”

“Maar we hebben toch een inventaris?”

“Jawel.”

“En?”

“Die is zoek.”

Het mooie aan kunst is dat ze iets met ons doet. Ze ontroert, confronteert en stelt vragen. Blijkbaar verdwijnt ze soms ook. Letterlijk. Bij particulieren heet dat slordigheid. In een museum een incident. Bij de overheid heet het blijkbaar beleid.

Je kunt er een nieuwe kunststroming in zien: institutionele verdwijnkunst. Het werk is niet weg, het verkeert in een conceptuele staat van afwezigheid. Een Vlaamse Banksy, maar een waarvan niemand meer weet waar de muur stond.

Misschien hangt een Permeke boven het bureau van een vergeten administratie. Of staat een Ensor naast een defecte kopieermachine. Misschien is er ooit iemand geweest die dacht: “die nemen we mee, dat komt later wel in orde.”

Dat “later” is inmiddels zelf cultureel erfgoed geworden.

Het meest fascinerende is hoe makkelijk kunst verdwijnt zodra niemand er verantwoordelijk voor is. Een schilderij heeft geen stem. Een sculptuur belt niet naar de bevoegde minister. Een tekening dient geen klacht in. Kunst kan alleen zwijgend wachten tot iemand zich herinnert dat ze bestaat.

Misschien moeten we het probleem daarom anders aanpakken. Geen inventarissen meer, maar posters met daarop de vermiste kunstwerken.

GEZOCHT: Schilderij. Vlaams. Vermoedelijk tussen 2019 en 2024 verdwenen. Laatst gezien in een overheidsdepot. Emotionele waarde, historische waarde, vermoedelijk ook financiële waarde. Beloning: eeuwige dankbaarheid van de Vlaamse belastingbetaler.

Alhoewel. Bijna 2.300 kunstwerken kwijt, en niemand die het merkt: misschien is dát de echte kunst hier. Niet het terugvinden. Het verdwijnen zelf, zo grondig en zo geruisloos.

Daar kan zelfs Duchamp nog iets van leren. Hij had tenminste een certificaat nodig om iets tot kunst te verklaren. Vlaanderen heeft daar niet eens een inventaris voor nodig.