Er bestaat in het kunstenaarscircuit een hardnekkig sprookje. Het wordt gefluisterd in ateliers, doorgegeven op openingen en gretig gedeeld in inboxen na middernacht. Het verhaal gaat als volgt: vind een galerie, om het even welke, en de rest komt vanzelf. De galerie als magische poort. Eén handdruk, één tentoonstelling, en voortaan hoef je nooit meer te verkopen. Kunst maakt zich dan vanzelf los van jou, als een volwassen kind dat het huis verlaat en netjes elke maand geld overmaakt.
Het was tijdens eens slapeloze nacht waarbij de flaneur virtueel door de verlaten straten van cyberworld struinde dat hij geconfronteerd werd met een Linked-In post van Alan Bamberger:
Deze verzamelaar en auteur van de bestseller The art of buying art stelt – en vergeef me de brutaliteit- dat dit geloof vooral tijdverspilling is. Dat de meeste galeries helemaal niet alles kunnen verkopen, overal en aan iedereen. En dat kunstenaars die zelf hun werk nauwelijks aan de man krijgen, zelden overtuigend kunnen uitleggen waarom een galerie dat plots wél zou lukken.
Dat klinkt evident. En toch blijft het misverstand hardnekkig leven.
De galerie als externe harddisk
De galerie wordt vaak gezien als een soort externe harddisk voor verantwoordelijkheid. Je plugt je werk in, drukt op ‘export’, en klaar. Marketing? Netwerk? Relaties met verzamelaars? Dat is nu hun probleem. Jij mag terug naar het atelier, waar het echte leven zich afspeelt: verf, stilte en existentiële twijfel.
Ironisch genoeg zijn het net die kunstenaars die wél zelf al verkopen – via atelierbezoeken, beurzen, Instagram, of hardnekkige aanwezigheid – die interessant worden voor galeries. Niet omdat galeries zo dol zijn op ondernemerszin, maar omdat verkoop nu eenmaal geen abstract idee is. Het is een praktijk. Een ritme. Een vorm van vertrouwen die al bestaat vóór iemand anders het overneemt.
Een galerie wil geen mirakel verrichten. Ze wil versnellen wat al beweegt.
De denkbeeldige galeriehouder
In het hoofd van sommige kunstenaars leeft een wonderlijk personage: de galeriehouder die onvoorwaardelijk gelooft, grenzeloos promoot, onbeperkt verkoopt en daarbij nooit vraagt naar context, publiek of prijs. Deze galeriehouder heeft een wereldwijd netwerk, spreekt alle talen, begrijpt elk oeuvre en heeft een zwak voor precies jouw werk, … ondanks het feit dat niemand anders het ooit heeft gekocht.
In werkelijkheid is de galeriehouder vaak iemand met beperkte ruimte, beperkte middelen en een heel concreet publiek. Geen alleseter, maar een specialist. Geen missionaris, maar een bemiddelaar. En vooral: geen vervanging van wat de kunstenaar zelf nalaat.
“Maar zij moeten mij toch ontdekken?”
Ook dat is een mooie. De romantiek van de ontdekking. Alsof galeries dag en nacht door obscure websites scrollen op zoek naar het volgende ongekende genie dat zich nooit heeft laten zien, nooit iets verkocht heeft, maar nu gevonden wil worden.
Ontdekkingen bestaan. Maar ze gebeuren zelden in een vacuüm. Ze gebeuren omdat iemand al aanwezig is. Omdat werk circuleert. Omdat gesprekken al lopen. Omdat er een spoor is.
Wie onzichtbaar blijft en wacht op redding, vergist zich in hoe dit ecosysteem werkt.
De ongemakkelijke waarheid
De ongemakkelijke waarheid – en daarin schuilt de ironie – is dat een galerie meestal niet beter kan verkopen dan jijzelf, tenzij jij al iets in gang hebt gezet. Ze kan verfijnen, verdiepen, verbreden. Ze kan context bieden, legitimiteit, continuïteit. Maar ze kan geen leegte vermarkten.
Een galerie is geen alibi. Ze is een samenwerking.
Slot (zonder moraal, maar met knipoog)
Misschien moeten we stoppen met dromen van de galerie als eindstation. En haar opnieuw zien als wat ze werkelijk is: een tussenhalte. Een plek waar trajecten samenkomen, niet waar ze beginnen uit het niets.
Wie dat beseft, verspilt minder tijd aan denkbeeldige uitkomsten. En besteedt meer energie aan wat wél werkt: kijken wie er al kijkt, spreken met wie al luistert, en bouwen aan een praktijk die niet wacht op toestemming.
De ironie?
Wie dat doet, heeft plots geen sprookjes meer nodig. En wordt soms wél gebeld door een galerie.
Ontdek meer van Kunstflaneur.be
Abonneer je om de nieuwste berichten naar je e-mail te laten verzenden.