Hell on Earth

In zijn nieuwe tentoonstelling HELL ON EARTH, in search of PUR, NUR and FUR, transformeert Joris van de Moortel de grote zaal van het SMAK tot een sacrale arena waar kunst en realiteit versmelten. Zijn multidisciplinaire oeuvre overschrijdt traditionele grenzen en nodigt bezoekers uit om mee te gaan op een rituele pelgrimstocht. Het werk, doordrenkt van symboliek en mythologische verwijzingen, vormt een kritische reflectie op onze hedendaagse maatschappij, die lijkt te balanceren tussen het verlies van oude wijsheid en de hoop op een nieuwe toekomst.

Een laboratorium van verbeelding
Van de Moortels praktijk is alchemistisch: hij beschouwt het atelier als een laboratorium waar materialen getransformeerd worden en ideeën samenkomen. Hell on Earth biedt de kijker een breed spectrum aan visuele prikkels – van monumentale installaties tot subtiele sculpturale objecten. Het is een wereld waar chaos een kracht wordt die de bezoeker aanspoort om na te denken over onze collectieve ecologische en spirituele verantwoordelijkheid. Zijn werk belicht de rol van mythen in het hedendaagse discours. PUR, NUR, en FUR zijn niet zomaar termen. PUR verwijst naar een tijd van voorouderlijke wijsheid, NUR naar de hectische, destructieve realiteit van het heden, en FUR naar de mogelijkheden die de toekomst biedt, afhankelijk van hoe wij nu handelen.
De zaal van het SMAK wordt in deze tentoonstelling herschapen in een mystieke ruimte. Van de Moortel combineert elementen zoals rook, vuur, glas, en kleur om een zintuiglijke ervaring te creëren die diep resoneert. Deze materialen zijn meer dan louter visuele attracties; ze zijn dragers van betekenissen en verbergen complexe verhalen. Ze vormen moderne rituelen die teruggrijpen op oeroude processen van transformatie en verbinding. Een mooi voorbeeld is Acne Vulgaris, een vulkanische berg die in het hart van de tentoonstelling oprijst. De krater, die zowel destructieve als creatieve energieën belichaamt, staat symbool voor de bedreigingen waarmee onze planeet wordt geconfronteerd.

Spiritualiteit en mystiek
Van de Moortel gebruikt zwarte en witte doeken, bedrukt met grote houtsneden in goud die verwijzen naar Dürers en Bruegels duistere wereldbeelden. Beelden van De Val van de opstandige engelen en Dulle Griet prijken op de muren, alsof de apocalyptische scènes van de oude meesters in de ruimte zijn herrezen. De figuur van Nobody, het archetype van een dwaas die hallucinaties en visioenen in plaats van woorden gebruikt om te communiceren, brengt een nieuwe laag in de tentoonstelling. Deze fluitspeler symboliseert de wijsheid van de natuur, altijd aanwezig, maar vaak genegeerd in de menselijke race naar vooruitgang.
De glasramen in HELL ON EARTH vormen een visueel hoogtepunt en herinneren aan de gotische kathedralen die spiritualiteit en mystiek uitstralen. Van de Moortels glaswerken zijn geen traditionele vensters van devotie, maar eigentijdse tableaus die licht en donker dramatisch combineren. De kleuren en motieven zijn een samenspel van gescheurde stukken glas, opgevoerd in nieuwe patronen, alsof ze de broze balans tussen vernietiging en herstel verbeelden. Het licht dat door deze ramen valt, werpt schaduwen die als echo’s van een verloren spiritualiteit door de ruimte bewegen en benadrukt de zoektocht van de kunstenaar naar transformatie en betekenis.

Totaalervaring
Geluid vormt steevast een integraal onderdeel van Van de Moortels werk. Klanken van gitaren en fluiten vullen de zaal, waarbij de vibraties de fysieke ruimte laten trillen. Deze auditieve componenten versterken de rituele sfeer in de tentoonstelling. De dubbelfluit van Nobody fungeert als een symbool voor de verbinding tussen het zichtbare en het onzichtbare en benadrukt de noodzaak van een herwaardering van de natuur.
De kunstenaar grijpt in deze tentoonstelling terug naar het eeuwenoude idee van de alchemist als zoeker naar wijsheid door transformatie. Zijn installaties worden metaforen voor onze moderne ecologische dilemma’s, waarbij het eerder vermelde Acne Vulgaris de destructieve kant van menselijke activiteit verbeeldt. De toxische ophoping symboliseert het afval dat we hebben achtergelaten in ons verlangen naar vooruitgang. Toch bevat deze berg ook het potentieel om te helen. Het beeld roept de vraag op hoe we ons handelen kunnen omkeren en de cyclische, natuurlijke processen opnieuw hun werk kunnen laten doen.

Apocalyptisch denken en rituele wederopbouw
Van de Moortels werk is diep doordrongen van een apocalyptische esthetiek. Maar in plaats van enkel de vernietiging te omarmen, zoekt hij naar openbaringen en nieuwe verbindingen. Zijn installaties spelen in op het besef dat de huidige tijd vraagt om een radicale heroverweging van onze relatie met de aarde. Dat verlangen naar herstel vinden we ook terug in Van de Moortels live performances, die echo’s van oeroude gebruiken vormen. Zijn werk lijkt te suggereren dat kunst de sleutel kan zijn om de band tussen onze ziel en de aarde te herstellen, een verbinding die door eeuwen van exploitatie is verbroken.

Zijn oproep is duidelijk: het is tijd om opnieuw te luisteren naar de cyclische wijsheden van de natuur, om rituelen en verhalen te herontdekken, en om onze rol in de wereld niet langer te negeren. De tentoonstelling doet een beroep op de toeschouwer om de reis voort te zetten en te reflecteren op onze verantwoordelijkheid voor toekomstige generaties.

De tentoonstelling loopt nog tot 3 maart in het S.M.A.K.

Dit artikel verscheen eveneens in Beeldenmagazine.