Ik ben het beu dat anderen mij vertellen wat ik moet zien, voelen of bewonderen. Ik ben het beu dat schoonheid wordt uitbesteed aan persberichten, curatoriële praat en Instagramposts die klinken alsof ze door dezelfde machine zijn uitgespuwd. Ik ben het beu dat kijken synoniem wordt van volgen, en deze slaafse volgzaamheid vervolgens wordt verheven tot een deugd.

Leer zelf kijken. Niemand kan voor jou beslissen wat je mooi moet vinden. En misschien maak ik mezelf als kunstflaneur daarmee wel overbodig.

Maar als dat zo is, dan zij het maar zo. It is what it is.

Want de kunstwereld lijdt niet aan een gebrek aan stemmen, wel aan een tekort aan ogen. Er wordt meer over kunst gesproken dan ernaar gekeken. Meer verklaard dan ervaren. Mensen knikken vóór ze voelen, citeren vóór ze twijfelen. Alsof het gevaarlijk is om iets níét te begrijpen. Alsof esthetische smaak een examen is waarvoor je kan buizen.

Ik ben het beu dat men werken verdedigt die niemand raken, enkel omdat ze “belangrijk” zijn in de ogen van enkelen. Ik ben het beu dat vaagheid wordt verkocht als diepgang en lawaai als urgentie. Niet alles wat moeilijk oogt, is intelligent. Niet alles wat stil is, is diep. En niet alles wat in een museum hangt, verdient automatisch eerbied.

Kijken is geen vaardigheid die je uitbesteedt. Het is een verantwoordelijkheid. Kijken vraagt tijd, twijfel, soms zelfs verveling. En ja, verveling mag. Verveling is eerlijker dan een mening die je hebt geleend of zelfs zonder bronvermelding van het internet plukt. Ze dwingt tot de enige vraag die ertoe doet: wat doet dit eigenlijk met mij?

Misschien is dat precies waarom de kunstflaneur moet verdwijnen als gids, uitlegger, smaakpolitie. Misschien moet hij zichzelf onderuit halen om weer ruimte te maken. Niet om te zwijgen, maar om anders te spreken. Niet om te zeggen dit is goed, maar dit gebeurde er toen ik keek. Zonder claim. Zonder (zogenaamd) gezag.

Niemand kan voelen in jouw plaats. Wie dat toch probeert, verkoopt geen kunst maar macht. En macht is dodelijk voor alles wat kwetsbaar is. We moeten maar even naar de overkant van de oceaan kijken.

Dus kijk. Lang. Zonder handleiding. Zonder schuldgevoel. Durf afwijzen. Durf geraakt worden door iets dat voor jou niet hoort. En als iemand vraagt wat je ervan vindt, zeg dan niet wat slim klinkt. Zeg wat waar is.

Als dat betekent dat de kunstflaneur overbodig wordt, dan is dat misschien het mooiste wat hem kan overkomen. (maar ik zou nog wel graag een tijdje verder flaneuren ;-))