De Belgische kunstgeschiedenis is rijk aan contrasten, balancerend tussen traditie en vernieuwing. In dit diverse landschap is Mia (Mieke) Goovaerts een stille, zelfs vrij onbekende, maar diepgaande aanwezigheid. Haar werk, dat ze zelf beschrijft als poëtisch realisme, is een unieke combinatie van technische virtuositeit en persoonlijke symboliek. Goovaerts plaatst zich hiermee in een traditie die teruggaat tot de Vlaamse Primitieven, maar tegelijkertijd is haar werk geworteld in de 20e-eeuwse ontwikkelingen van het hyperrealisme en de postmoderne kunst.

Een leven gewijd aan ambacht en reflectie

Mia Goovaerts werd in 1937 geboren in Deurne, in een periode waarin de wereld verscheurd werd door oorlog. Maar ondanks deze chaos floreerde de kunst als vehikel van reflectie en escapisme. Haar artistieke vorming genoot ze in prestigieuze instellingen zoals het Heilig Graf Instituut Turnhout en later de Koninklijke Academie voor Schone Kunsten Antwerpen (KASKA). Tijdens haar studie specialiseerde ze zich in publiciteit en etstechnieken, disciplines die het grafische en het verfijnde ambacht combineren. Deze technische precisie zou een hoeksteen worden van haar latere schilderkunst.

Haar professionele carrière als docent aan zowel aan SMA Deurne als Sint-Lucas Antwerpen toont haar toewijding aan het ambacht. Ze stond niet alleen in dienst van haar eigen creatieve ontwikkeling, maar droeg ook bij aan de vorming van een nieuwe generatie kunstenaars en ontwerpers.

Artistiek ontwaken: Van Wunderlich tot Poëtisch Realisme

In de jaren 1970 maakte Goovaerts de overstap van grafiek naar olieverfschilderkunst. Dit was niet zomaar een mediumwissel, maar een fundamentele transformatie in haar artistieke visie. Geïnspireerd door de Duitse kunstenaar Paul Wunderlich (1927–2010), die beroemd was om zijn dégradées en surreële esthetiek, zocht ze naar manieren om deze technieken ook in haar eigen werk toe te passen. Waar Wunderlich echter lithografie en andere grafische technieken gebruikte, ontdekte Goovaerts al snel dat olie en airbrush een problematische combinatie vormden.

Deze technische uitdaging leidde tot de ontwikkeling van haar eigen methodologie: een mozaïek-techniek waarbij ze maskeerfolie en tamponeerprocessen gebruikt om uiterst precieze zones te creëren en penseelstreken volledig te elimineren. Het resultaat is een verfijnde, bijna etherische kwaliteit, waarbij de realiteit niet wordt geïmiteerd, maar subliem geëvoceerd.

Woordspelingen en taalknipogen: een extra betekenislaag

Naast haar technische perfectie en symboliek heeft Mia Goovaerts ook een speelse kant die tot uiting komt in de titels van haar schilderijen. Deze zijn vaak geestig, poëtisch, en vol dubbele bodems, zodat ze de inhoud van haar werken nog verder verrijken. Dit aspect maakt haar werk toegankelijker zonder afbreuk te doen aan de diepgaande thema’s die erin verwerkt zitten. Haar woordspelingen en knipogen weerspiegelen een kunstenaar die, ondanks de serieuze thematiek, oog heeft voor de lichtheid van het bestaan.

Kunsthistorische context: een Vlaamse stem binnen het hyperrealisme

Om Mia Goovaerts correct te plaatsen binnen de kunstgeschiedenis, is het belangrijk haar werk te situeren binnen de bredere context van het Belgische hyperrealisme. Zoals Willem Elias in zijn analyses van het hyperrealisme stelt, is deze stroming in België gekenmerkt door een spanning tussen objectiviteit en subjectieve interpretatie. Belgische hyperrealisten zoals Roger Wittevrongel, Marcel Maeyer en Jacques Verduyn benaderen hun onderwerp met een bijna wetenschappelijke precisie, maar tegelijk zijn hun werken vaak geladen met onderliggende sociale of psychologische spanningen.

Hier onderscheidt Goovaerts zich door haar persoonlijke en poëtische benadering. Waar Wittevrongel zich bijvoorbeeld richt op architecturale structuren en de alledaagsheid van interieurs, kiest Goovaerts voor een intieme symboliek die diep geworteld is in haar persoonlijke geschiedenis. Haar schilderijen weerspiegelen een innerlijke wereld van verlies, verlangen en introspectie, waarmee ze eerder aansluit bij de emotionele diepgang van de Vlaamse Primitieven dan bij het koude realisme van haar tijdgenoten.

Poëtisch realisme als reflectie op de tijdelijkheid

Goovaerts’ werk wil een filosofisch statement maken over de relatie tussen realiteit en perceptie. Haar poëtisch realisme nodigt uit tot een contemplatieve ervaring waarin de toeschouwer niet alleen kijkt, maar ook voelt en denkt. Deze benadering sluit nauw aan bij het existentialisme dat de 20e-eeuwse kunst doordrenkte. De spanning tussen haar technische perfectie en de emotionele lading van haar schilderijen roept vragen op over de aard van schoonheid, verlies en betekenis.

In dit opzicht onderscheidt ze zich van de meer oppervlakkige benaderingen van het hyperrealisme, waarin de nadruk vaak ligt op de visuele impact. Goovaerts streeft niet naar een exacte kopie van de werkelijkheid, maar naar een transformatie ervan, een herinterpretatie die ruimte laat voor introspectie en dialoog.

De stilte als kracht

Haar vermogen om de stilte te benutten, roept ook parallellen op met de zenboeddhistische kunsttradities, waar leegte en stilte even belangrijk zijn als de zichtbare elementen. Deze invloeden verrijken haar werk met een spirituele dimensie die de toeschouwer uitnodigt tot een dieper niveau van bewustzijn en reflectie. Hierdoor overstijgt haar kunst de grenzen van cultuur en tijd, waardoor ze een universele taal van emotie en menselijkheid spreekt.

Haar keuze voor ingetogenheid en stilte in haar werk kan ook worden geïnterpreteerd als een subtiele kritiek op de huidige maatschappelijke tendens om voortdurend ‘aan’ te staan. In een wereld waar we voortdurend worden gebombardeerd met beelden en geluiden, nodigen haar schilderijen ons uit om te vertragen, te luisteren en opnieuw contact te maken met onze innerlijke wereld. In die zin biedt Goovaerts’ werk een broodnodige tegenhanger van de hedendaagse visuele en auditieve overdaad.

Tegelijk heeft haar keuze om buiten de commerciële kunstwereld te blijven, haar werk een zuiverheid gegeven die zeldzaam is in onze tijd. Haar schilderijen, vrij van de druk van marktvraag en mode, blijven authentieke getuigenissen van een leven gewijd aan de kunst.

Conclusie: Mia Goovaerts als tijdloze stem

Mia Goovaerts belichaamt de tijdloze kwaliteit van de kunst. Haar werk, geworteld in de tradities van het Vlaamse ambacht en gevoed door persoonlijke ervaring, biedt een unieke kijk op de menselijke conditie. Ze combineert technische perfectie met een diepe emotionele resonantie, waardoor haar schilderijen niet alleen visueel indrukwekkend, maar ook filosofisch en spiritueel verrijkend zijn.

In een wereld waar de oppervlakkigheid van het spektakel vaak de overhand heeft, herinnert Goovaerts ons eraan dat echte kunst niet in de schijnwerpers staat, maar in de stilte. En het is in die stilte dat haar werk spreekt—zacht, maar met een kracht die blijft resoneren.

De impact van haar kunst reikt dan ook verder dan de muren van de galerie. Ze inspireert ons om het alledaagse met nieuwe ogen te bekijken, om schoonheid te vinden in de eenvoud en om de kracht van stilte te omarmen. Haar werk herinnert ons eraan dat ware kunst niet schreeuwt om aandacht, maar zachtjes fluistert en zo de (artistieke) ziel veel dieper raakt.

In het najaar is werk van Mia Goovaerts te bewonderen in twee galerijen tegelijk. Zowel Gallery Ysebaert als Artodomo brengen een eigen selectie van haar werk, een unieke ervaring die in goede banen geleid wordt door Sybil Art Management & Consulting.