Wie nodig jij uit? Friends with Benefits bij BARBÉ

Een goede titel is een flirt. Hij belooft meer dan hij zegt. “Friends with Benefits” belooft veel. Afspraken zonder verplichtingen. Nachten zonder ontbijt. Je verwacht een kamer met gedempt licht. Je krijgt achtentwintig kunstenaars in twee Gentse panden. De verleiding was de uitnodiging. De uitnodiging blijkt het onderwerp.

Dat is natuurlijk de bedoeling. De titel is een haakje, en het werkt. Je wordt nieuwsgierig. Je wilt weten wat de benefits zijn. En vooral: wie de friends zijn.

Het antwoord is eenvoudiger en interessanter dan de titel doet vermoeden. Hier gaat het niet om een gunst achter gesloten deuren. Het gaat om iets wat in de kunstwereld schaarser is dan je zou denken: zichtbaarheid die iemand je gunt.

Het principe

Het concept past op een bierviltje. Elke kunstenaar die BARBÉ vertegenwoordigt, nodigde één kunstenaar van buiten de galerie uit. Dat geeft veertien koppels en achtentwintig namen, verspreid over twee panden in Gent.

Er is geen thema. Er is geen curator die met een stelling of een essay de lijnen uitzet. De selectie volgt iets wat moeilijker te vatten is: bewondering, vriendschap, een lopend gesprek, soms gewoon nieuwsgierigheid.

De galerie vat het samen in één zin: "One artist making space for another." Het klinkt bescheiden. Het is ook bescheiden. Maar wie de kunstwereld een beetje kent, weet dat ruimte maken voor een ander geen vanzelfsprekendheid is. Muren zijn duur. Aandacht nog meer.

Friends with Benefits, BARBÉ

De kunstenaar als curator

Hier zit de kern van de tentoonstelling, en het interessantste deel.

Normaal gaat het zo: een galerist kiest, een curator selecteert, een museumdirecteur beslist. De kunstenaar wordt gekozen. Hij of zij kiest zelden.

In Friends with Benefits draait dat om. De kunstenaar wordt curator, al is het maar van één naam. En dat is een kleiner gebaar dan het lijkt, maar ook een veelzeggender.

Want een uitnodiging is altijd een zelfportret. Wie je uitnodigt, zegt iets over wie je bent. Over wat je bewondert. Wat je zelf niet doet en graag zou doen. Over met wie je in gesprek bent, of wil zijn. Een kunstenaar die een verwante geest kiest, toont een familie. Een kunstenaar die een tegenpool kiest, toont een spanning. Beide zijn bekentenissen.

Kris Martin, Eve and Adam, 2016, BARBÉ

Francesco Arena, Stair, 2021, BARBÉ

Neem Kris Martin naast Francesco Arena. Twee kunstenaars die met weinig middelen grote vragen stellen, over tijd, vergankelijkheid, het gewicht van dingen. Dat koppel is geen toeval. Het is een verwantschap die zichtbaar wordt gemaakt.

Of neem Jens Kothe naast Lukas Städler, Gideon Kiefer naast Bruno Roels, Joost Pauwaert naast Zoro Feigl. Je hoeft de werken niet te kennen om te beseffen dat elk koppel een kleine stelling is. Elke combinatie stelt dezelfde vraag aan de bezoeker: waarom deze twee?

Dat is ook het mooie aan het model. De tentoonstelling geeft geen antwoorden. Ze laat je zoeken. Je loopt rond als een detective in een salon vol vrienden, en je probeert te raden wie wie heeft meegebracht. De galerie verklapt het niet altijd. Dat is geen slordigheid. Het is een spel.

Jens Kothe, Stapled Cracks VII, 2025, BARBÉ

Lukas Städler, Enno, 2026, BARBÉ

Geen generatie, geen lichting

Wat ook opvalt: de deelnemers vormen geen groep. Pas afgestudeerden hangen naast gevestigde namen. Opkomend talent naast kunstenaars met een loopbaan van decennia.

De tentoonstelling probeert dus geen generatie te definiëren. Er is geen gedeelde positie, geen manifest, geen "nieuwe Belgische scène". Dat is een bewuste keuze, en een verfrissende. Want de kunstwereld houdt van etiketten. Een lichting is makkelijk te verkopen. Een stroming schrijft zichzelf in een persbericht.

Friends with Benefits doet het omgekeerde. Het denkt niet in lagen maar in lijnen. Niet in hiërarchie maar in netwerk. Een jonge kunstenaar komt niet binnen via de voordeur van een selectiecomité, maar via een collega die zegt: kijk, deze moet je zien.

Zo werkt de kunstwereld eigenlijk al lang. Alleen gebeurt het meestal achter de schermen, in ateliers, op openingen, aan de toog na middernacht. Hier wordt het gewoon zichtbaar gemaakt. Dat is eerlijk. En eerlijkheid is in deze wereld bijna een concept op zich.

Voor de bezoeker levert het iets concreets op: een ontdekkingsroute. Je komt voor een naam die je kent en je vertrekt met een naam die je niet kende. Voor de galerie levert het, laten we eerlijk zijn, ook iets op. Achtentwintig kunstenaars, veertien nieuwe gezichten, een netwerk dat zich uitbreidt zonder dat er één scoutingreis nodig was. Scouting door vertrouwen. Er bestaan slechtere businessmodellen.

Friends with Benefits, BARBÉ

Het voordeel

Dan terug naar de titel. Wat zijn de benefits, en voor wie?

De uitgenodigde kunstenaar krijgt een podium. Een plek aan de muur in een galerie die hem of haar anders misschien niet had opgemerkt. Dat is geen klein cadeau.

De vaste kunstenaar krijgt een stem. Niet alleen als maker, maar als iemand die kijkt, kiest en verantwoordelijkheid neemt. Wie een ander uitnodigt, steekt zijn nek uit. Als de gast tegenvalt, valt dat ook op de gastheer terug. Vriendschap heeft een prijs.

De galerie krijgt nieuwe namen, goodwill en een tentoonstelling die meer zegt over haar kunstenaars dan een solo ooit zou kunnen. Want je leert iemand pas echt kennen als je ziet met wie hij omgaat.

En de bezoeker? Die krijgt een tentoonstelling die niet rust op een concept, maar op vertrouwen. Op het idee dat kunstenaars elkaar beter kennen dan wij hen kennen. Dat is een vreemd soort luxe in een wereld van curatoriale statements en zorgvuldig gebouwde narratieven.

Misschien is dat de echte knipoog van de titel. In de kunstwereld draait alles om netwerk, connecties, wie wie kent. Iedereen weet het. Niemand zegt het hardop. BARBÉ zet het gewoon op de affiche.

Ik ging ervan uit dat vriendschap in de kunstwereld vooral een strategie is. Na deze tentoonstelling vermoed ik dat het omgekeerde ook kan.

Strategie als vriendschap.

Friends with Benefits, BARBÉ

Dit artikel verscheen ook bij Galleryviewer.