Nog tot 20 januari transformeert de Bourse de Commerce in Parijs in een meeslepende ontmoeting met Arte Povera, een kunststroming die sinds de jaren zestig een blijvende indruk nalaat. Onder leiding van de internationaal gerenommeerde curator en Arte Povera-expert Carolyn Christov-Bakargiev brengt deze tentoonstelling meer dan 250 werken samen van dertien kunstenaars. Elk van hen verheft materie en energie op poëtische wijze. Deze tentoonstelling daagt niet alleen de conventies van kunst uit, maar nodigt de bezoeker ook uit om zich te bewegen in een landschap van eenvoud, kracht en symboliek. Verwacht geen goedkope spektakels zoals een banaan die wordt opgegeten, maar wel een diepgaande verkenning van een cruciale episode uit de kunstgeschiedenis.
Arte Povera ontstond als reactie op de opkomende consumptiemaatschappij en industrialisering. Tot op vandaag klinkt deze reactie nog steeds even urgent in onze wereld van technologie en globalisering. De beweging stelt ons voor een fundamentele vraag: hoe herverbinden we ons met de wereld om ons heen? De werken in de Bourse de Commerce, afkomstig uit de collectie van François Pinault en aangevuld met bruiklenen uit internationale instellingen, vormen een visuele reflectie op deze vraag. Of zoals Christov-Bakargiev het treffend formuleert: “Deze kunst gaat niet om de objecten zelf, maar om de krachten en relaties die ze tot leven wekken.”
Materie als manifest: van natuur naar kunst
De kracht van Arte Povera ligt in de keuze voor eenvoudige, vaak ruwe materialen. Van steen, hout en metaal tot glas en zelfs groenten – deze materialen belichamen een universele verbinding met de aarde. Mario Merz, een sleutelfiguur binnen de beweging, ontwierp zijn iconische iglo’s niet alleen als fysieke structuren, maar als metaforen voor beschutting en gemeenschap. In de Rotonde van de Bourse de Commerce worden deze werken gepresenteerd onder het glazen koepeldak, een architectonisch detail dat de dialoog tussen natuur en cultuur benadrukt.
Giuseppe Penone, een andere meester van Arte Povera, maakt deze verbinding expliciet. Zijn werk Idee di Pietra, een imposante sculptuur met een boom en stenen, symboliseert zowel de kracht als de kwetsbaarheid van de natuur. Penone ziet bomen als dragers van herinneringen, vergelijkbaar met hoe mensen gedachten en ervaringen opslaan. Zijn werk nodigt uit tot een langzame, bijna meditatieve benadering waarin tijd en groei tastbaar worden.
De focus op materiële eenvoud wordt versterkt door de krachtige symboliek in Michelangelo Pistoletto’s Venere degli stracci. Een klassieke Venusfiguur staat hier tussen een hoop kleurrijke lappen, wat vragen oproept over schoonheid, afval en het cyclische karakter van materiaal. Dit werk toont aan dat Arte Povera meer is dan een kunststroming: het is een filosofie, een manier om de wereld te bekijken waarbij kunst en het alledaagse versmelten.
Een reis door tijd en ruimte
De tentoonstelling is net zo meeslepend als de werken zelf. De Bourse de Commerce biedt een parcours waarin de dertien kunstenaars van Arte Povera, waaronder Jannis Kounellis, Alighiero Boetti en Pier Paolo Calzolari, elkaar ontmoeten en aanvullen. In de centrale Rotonde ontstaat een visueel symposium waarin Kounellis’ installaties met vuur en staal naast de delicate textielkunst van Marisa Merz worden geplaatst. De contrasten tussen het harde en het zachte, tussen energie en stilte, creëren een ritmiek die de bezoeker meeneemt in een sensorische ervaring.
Daarnaast zijn er ook hedendaagse kunstenaars, zoals Otobong Nkanga en Adrián Villar Rojas, die reageren op het erfgoed van Arte Povera. Hun werken dagen de grenzen van tijd en materiaal uit en actualiseren daarmee de kernideeën van de beweging. In de zogenaamde interstitiële ruimtes van het museum ontstaan onverwachte verbindingen tussen generaties, werelddelen en tradities.
Het meest opmerkelijke aan deze tentoonstelling is hoe verleden en heden naadloos in elkaar overvloeien. Terwijl Penone’s Alberi ons terugbrengt naar de oorsprong van de beweging, tonen hedendaagse kunstenaars hoe dezelfde ideeën worden ingezet om actuele vraagstukken zoals klimaatverandering en sociale ongelijkheid te adresseren. Zo ontstaat een tentoonstelling die zowel een eerbetoon is als een uitnodiging tot reflectie.
De filosofie van eenvoud
Arte Povera ontstond in een tijdperk waarin abstract expressionisme en popart domineerden. De Italiaanse beweging bood een alternatief dat zowel radicaal als tijdloos was. Germano Celant, de grondlegger van het begrip Arte Povera, sprak over een “terugkeer naar de werkelijkheid.” Deze werkelijkheid wordt in de Bourse de Commerce niet alleen zichtbaar, maar ook voelbaar. Bezoekers worden geen passieve toeschouwers, maar actieve deelnemers die de werken bijna fysiek ervaren.
Giulio Paolini, wiens werken vaak refereren aan grote meesters zoals Ingres en Velázquez, onderzoekt in zijn kunst het fenomeen tijd en ruimte. Zijn installatie L’invenzione di Ingres nodigt de kijker uit om de kunstgeschiedenis te beleven als een dynamisch proces. Tegelijkertijd herinnert Arte Povera ons eraan dat kunst geworteld is in het alledaagse. Pier Paolo Calzolari’s bevroren matrassen, doorkruist door ijstubes, transformeren huishoudelijke objecten tot bijna spirituele ervaringen.
De kracht van het tastbare
In een wereld waarin technologie ons leven steeds meer bepaalt, biedt Arte Povera een broodnodige herinnering aan de waarde van het fysieke, het tastbare. De tentoonstelling in de Bourse de Commerce stelt niet alleen een reis door de geschiedenis van deze beweging voor, maar ook een reflectie op wat kunst vandaag kan betekenen. Zoals Alighiero Boetti het ooit verwoordde: “Kunst is niets anders dan de realisatie van wat al bestaat.”
Met deze gedachte in het achterhoofd is de tentoonstelling een uitnodiging tot herwaardering van materie, energie en onszelf. Hier, te midden van de eenvoud, vinden kunst en leven elkaar opnieuw. En wie daarna genoeg heeft van de rust, kan zich storten in de Parijse kerstsfeer.
Ontdek meer van Kunstflaneur.be
Abonneer je om de nieuwste berichten naar je e-mail te laten verzenden.