Een nieuwe adem voor historische schoonheden

Recentelijk hebben twee kunstwerken uit de collectie Kunst in de Stad een herpositionering ondergaan in de publieke ruimte van Antwerpen. ‘Kracht’ (1993) door Jan Dries en ‘Ritmische Beweging’ (1940) door Ernest Wijnants sieren nu respectievelijk het Berchemse buurtpark De Veldekens en het plantsoen in de Vosstraat te Borgerhout. Later dit jaar zal ook ‘Figures of Absence’ van Goshka Macuga, verkregen in 2022, een nieuwe locatie krijgen. Deze verplaatsingen weerspiegelen het beleid van Kunst in de Stad, een initiatief van het Middelheimmuseum, gericht op het beheer van monumenten, standbeelden en andere kunstwerken in de openbare ruimte.

Naast conservering en onderzoek van de collectie, ligt de nadruk op het verbeteren van de presentatie en zichtbaarheid. Het doel is een grotere waardering en een evenredige verspreiding van de collectie. Deze verplaatsingen tonen aan hoe hedendaagse stadsontwikkeling en (her)waardering van historisch erfgoed hand in hand kunnen gaan. Kunst in de Stad beschouwt deze mobiliteit als een doeltreffende methode om meer kunst in de openbare ruimte te integreren.

“In de stad Antwerpen en de districten sieren meer dan 250 standbeelden, monumenten en andere kunstwerken onze straten, pleinen en parken. Het gaat om kunst die ieder van ons toebehoort en die we elke dag kunnen zien. De historische beelden en de hedendaagse kunstwerken zijn vaak gebonden aan een plek, maar ze zijn ook ‘plaatsbepalend’: ze geven betekenis aan de stad. En soms, zoals vandaag, krijgen enkele van die beelden een nieuwe stek. Dat doen we niet vaak, maar altijd doordacht: om de zichtbaarheid van het beeld te verbeteren, of om een extra dimensie toe te voegen aan de hedendaagse stadsontwikkeling.” – Aldus Nabilla Ait Daoud, schepen voor cultuur stad Antwerpen.

Kracht: Van Meditatieve Ruimte tot Buurtpark

Het kunstwerk ‘Kracht’ van Jan Dries (1925 – 2014) werd in 1993 verworven als onderdeel van de beslissing om zijn monumentale werk ‘Meditatieve Ruimte Het Zelf Zijn’ (1986, Theaterplein, Antwerpen) te ontmantelen. Jan Dries, een meester in de abstractie, hanteerde vaak wit Carreramarmer. ‘Kracht’ is een spel van contrast en spanning: strakke en zachte lijnen wisselen elkaar af, het volume toont zich zwaar of licht afhankelijk vanuit welke richting het bekeken wordt.

Oorspronkelijk stond deze sculptuur in de binnenkoer van de Permekebibliotheek, maar daar kwam het niet tot zijn recht. Sinds juli 2023 is ‘Kracht’ te bewonderen in het Berchemse buurtpark De Veldekens. De plaatsing werd voorafgegaan door consultaties met buurtbewoners en districtswerkingen en markeert de voltooiing van het nieuwe buurtpark.

Ritmische Beweging: Van Sportvelden tot Borgerhout

In 1940 creëerde beeldhouwer Ernest Wijnants het kunstwerk ‘Ritmische Beweging’, een elegante bronzen figuur van een jong meisje in een dansante pose, op een hardstenen sokkel. Het werd in 1952 opgesteld langs de sportvelden aan de Middelheimlaan. In 2021 moest echter een nieuwe locatie worden gezocht vanwege veiligheidsredenen, waardoor ‘Ritmische Beweging’ nu te bewonderen is op het plantsoen in de Vosstraat te Borgerhout, tegenover het Te Boelaerpark. Deze nieuwe locatie biedt het kunstwerk de waardering en zichtbaarheid die het verdient.

Figures of Absence: Een Eerbetoon aan Inspirerende Vrouwen

Met ‘Figures of Absence’ geeft kunstenares Goshka Macuga gestalte aan een eigenzinnig, transhistorisch collectief van vijf vrouwen die een grote impact hadden op maatschappij en kunst. Het kunstwerk brengt hulde aan Chantal Akerman, Andrée Blouin, Patricia De Martelaere, Marie Popelin, en Mathilde Schroyens. Door dit werk te plaatsen in het Antwerpse Stadspark wordt de historische functie van deze plek als eerbetoon en herinnering voortgezet en verdiept.

Deze recente verschuivingen van kunstwerken belichamen de dynamiek van de stad Antwerpen, waar het rijke verleden hand in hand gaat met de evoluerende stadsontwikkeling. Kunst in de Stad blijft zo niet alleen een bewaker van cultureel erfgoed, maar ook een katalysator voor het verweven van kunst in het dagelijks leven van de stad en haar inwoners.